Nazwa Stari Grad oznacza po prostu Stare Miasto, co jest wyjątkowo trafnym określeniem dla jednego z najstarszych miast w Chorwacji i w całej Europie. To starożytne greckie miasto zostało założone w IV wieku p.n.e. i pierwotnie nosiło nazwę Faros. Później stało się stolicą administracyjną wyspy i zostało przemianowane na Hvar. Z kolei nazwa Stari Grad pojawiła się w momencie, gdy tytuł stolicy administracyjnej przeniesiono do miejscowości, którą dziś znamy jako miasto Hvar.
Na poniższym filmie zabieram cię na pieszą wycieczkę po tej starówce, odwiedzamy też zabytek UNESCO – Starogradsko polje.
Starogradsko polje
W 2008 roku dotarła do mnie informacja, że Starogradsko polje zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Nie do końca wiedziałem, co dokładnie tam wpisano ani dlaczego, i muszę przyznać, że po prostu zapomniałem to sprawdzić – głównie dlatego, że rozkręcając wtedy własną firmę, na jakiś czas odpuściłem podróże.
Podczas mojej drugiej tegorocznej wizyty na wyspie Hvar w końcu poznałem całą tę historię. Zarezerwowaliśmy wycieczkę quadami ze Stari Gradu, a naszym przewodnikiem był Ivica – profesor historii i geografii, który wiedział o przeszłości wyspy więcej niż ktokolwiek, kogo w życiu spotkałem.
Ivica zabrał nas na Starogradsko polje, gdzie dowiedziałem się następujących rzeczy:
- Starogradsko polje trafiło na listę UNESCO, ponieważ jest najlepiej zachowanym przykładem starożytnego greckiego systemu podziału gruntów rolnych.
- To największy obszar rolniczy na wszystkich wyspach adriatyckich.
- Składa się z 75 działek (zwanych chora), z których każda mierzy 900 na 180 metrów (162 000 m²). Działki oddzielone są od siebie kamiennymi murkami bez zaprawy (suchymi murami).
- Ivica wyjaśnił nam, że sądząc po niezwykłej precyzji tych podziałów, jest jasne, że pomiarów i parcelacji ziemi dokonał jeden wytrawny ekspert.
- Oprócz murów Grecy wybudowali także cysterny, w których gromadzili wodę do nawadniania pól.
- Niewykluczone, że działek było jeszcze więcej niż te 75 odkrytych do tej pory.
- Początkowo Grecy uprawiali na tych polach głównie pszenicę. Z czasem Starogradsko polje zasłynęło z produkcji wina, a dzisiaj rośnie tu mieszanka niewielkich ogrodów warzywnych, winnic i gajów oliwnych.
Polje znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru od miasteczka Stari Grad. Okolicę można też zwiedzać na rowerze lub na quadzie, tak jak zrobiliśmy to my.
Miasteczko Stari Grad
Samo miasto ulokowało się na samym końcu długiej zatoki Starogradski zaljev, po północnej stronie wyspy Hvar. Stari Grad liczy około 1800 mieszkańców.
Główna strefa handlowa znajduje się w głębi zatoki – znajdziesz tam targ warzywno-owocowy, supermarket i różne inne sklepy.
Południowe ramię zatoki to królestwo starówki oraz promenady Riva, wzdłuż której ciągną się restauracje, kawiarnie i sklepiki z pamiątkami. Po około 300 metrach Riva przechodzi w tak zwaną Nową Rivę, przy której cumują jachty, bo Stari Grad to szalenie popularny punkt wśród żeglarzy. Wielu cumuje wprost przy Rivie, a inni rzucają kotwicę w głębi zatoki Starogradski zaljev.
Co zobaczyć i robić w Stari Gradzie
Dzięki swojej bogatej historii miasto ma do zaoferowania kilka niezwykłych zabytków:
- Stanowisko archeologiczne Faros (Remetin vrt), gdzie można zobaczyć pozostałości greckich murów miejskich oraz artefakty z późniejszych epok.
- Klasztor dominikanów św. Piotra Męczennika – XV-wieczny klasztor, który funkcjonuje do dziś. Mieści się w nim muzeum otwarte od maja do października.
- Warowna rezydencja letnia Petara Hektorovicia (Tvrdalj), zlokalizowana przy głównym placu, Trg Tvrdalj Petra Hektorovića, wytyczonym w XIX wieku. Gdy dom budowano, płytka woda podchodziła pod same jego mury. Posiadłość kryje w sobie historyczny staw rybny (którego niestety nie nagrałem na moim filmie powyżej) oraz imponujący ogród. W jednym ze skrzydeł domu mieści się kolekcja etnograficzna, udostępniona zwiedzającym od maja do października.
- Przed wejściem stoi studnia życzeń, więc koniecznie przygotuj sobie drobne monety. 😊
- Dom i Mauzoleum Don Šime Ljubicia, znajdujące się na końcu Nowej Rivy. W samym domu działa dziś B&B, Heritage Villa Apolon, natomiast mauzoleum przetrwało w swojej pierwotnej formie.
Oprócz tych konkretnych miejsc gorąco polecam po prostu spacer uliczkami starówki, gdzie natkniesz się na mnóstwo małych sklepików, ukrytych knajpek i przytulnych kawiarni.
Jeśli chodzi o aktywny wypoczynek, Stari Grad oferuje spory wybór:
- Wynajem łodzi
- Wypożyczalnię quadów i wycieczki z przewodnikiem na quadach (takie jak ta nasza)
- Wypożyczalnię rowerów i skuterów
- Wycieczki rejsowe łodzią
- Wypożyczalnię sprzętu windsurfingowego
- I wiele więcej…
Zajrzyj na stronę lokalnej organizacji turystycznej tutaj, aby sprawdzić pełny program imprez i wydarzeń odbywających się w sezonie letnim.
Plaże
Najbliższe plaże oddalone są o 1,5 do 2 km od głębi zatoki. Do najpopularniejszych należą:
- Plaża Lanterna (południowe ramię zatoki)
- Plaża Stari Grad (północne ramię zatoki)
- Plaża Bonj (północne ramię zatoki)
Same plaże w pobliżu Stari Gradu są raczej przeciętne; znacznie lepsze plaże znajdziesz w innych zakątkach wyspy Hvar.
Port promowy w Stari Gradzie
Przystań promowa w Stari Gradzie leży 2,3 km od głębi zatoki. Możesz przejść ten dystans na piechotę nadmorską ścieżką lub podjechać autobusem Arriva.
Do tego portu przypływają i stąd odpływają promy samochodowe ze Splitu, ponieważ jest to główny port promowy dla aut na całej wyspie. W miesiącach letnich bywa tu naprawdę tłoczno.
Moje wrażenia ze Stari Gradu
Stari Grad to niezwykle przyjemne miasteczko wakacyjne ze świetnymi kompleksami hotelowymi, piękną Rivą i urokliwą starówką. Moim zdaniem to idealne miejsce dla rodzin z dziećmi oraz dla par. Ceny są tu zbliżone do tych w Jelsie i wyraźnie niższe niż w mieście Hvar.
A ponieważ Stari Grad jest położony centralnie na wyspie Hvar, stanowi doskonałą bazę wypadową dla każdego, kto planuje zwiedzać wyspę – na przykład na rowerze.
Często zadawane pytania (FAQ)
Gdzie leży Stari Grad?
Stari Grad leży w północnej części wyspy Hvar w Chorwacji, na samym końcu głębokiej, osłoniętej zatoki.
Co sprawia, że Stari Grad ma tak duże znaczenie historyczne?
To jedno z najstarszych miast w Europie, założone przez starożytnych Greków w 384 roku p.n.e. jako Pharos, z leżącym tuż obok Starogradskim poljem chronionym przez UNESCO.
Jak dostać się do Stari Gradu?
Ze Splitu – popłyń promem samochodowym Jadrolinija (płynie 2 godziny); w sezonie kursuje do 7 razy dziennie. Możesz też wybrać szybki katamaran do miasta Hvar, a stamtąd złapać autobus do Stari Gradu. Jeśli zostajesz na kilka dni, po Hvarze najwygodniej poruszać się autem.
Co najlepiej robić w Stari Gradzie?
Moje ulubione zajęcia to spacery wąskimi, kamiennymi uliczkami i po prostu błogi relaks na okolicznych plażach.
Czy w Stari Gradzie lub w pobliżu są dobre plaże?
W pobliżu jest parę plaż, na przykład plaża Ploče na północ od starówki. Ale jeśli masz do dyspozycji samochód, rzuć okiem na nasze zestawienie najlepszych plaż na wyspie Hvar.
Kiedy najlepiej odwiedzić Stari Grad?
W maju i czerwcu albo we wrześniu i październiku – ze względu na ciepłą pogodę, brak dzikich tłumów i bardzo przyjemną temperaturę wody w morzu.
Ile czasu warto spędzić w Stari Gradzie?
Od 2 do 4 dni, żeby na spokojnie zwiedzić miasteczko, Starogradsko polje, plaże i pobliskie perełki, takie jak Jelsa czy Vrboska.
Czy Stari Grad to dobra baza wypadowa do zwiedzania wyspy Hvar?
Tak, jak najbardziej, ale jak już wspomniałem – jeśli planujesz odkrywać inne zakątki wyspy, samochód niesamowicie ułatwia sprawę.
Czy Stari Grad jest dobrym miejscem na wyjazd z rodziną?
Tak, panuje tu bardzo rodzinna atmosfera, a całe miasteczko bez problemu da się zwiedzić pieszo.
